در فقه امام صادق (ع) در مسائل ازدواج و طلاق وارث توجه فراوانی به زنان شده است. زن محور خانواده و شیرازه جامعه است.توجه امام به خانواده ، به چهارچوب فقه محدود نمی شود ، بلکه به تشویق ، تهذیب اخلاقی و نصیحت پی گیر کشیده می شود.آیینه جامعه بزرگ ، خانواده خوشبخت است و زیور آن خانواده ، زن شایسته است که تشکیل دهنده نیمی از جامعه و مادر همه است.
امام می فرماید : در کار دو ناتوان از خدا بترسید ، یتیمان و زنان
و نیز می فرماید: دختران حسنات اند و پسران نعمت، حسنات ثواب دارند و نعمت ها مورد پرسش قرار می گیرند.
هرگاه دختران حسنات باشند که انسان به وسیله آن ها خدا را دیدار می کند. بنابر این مایه بالا رفتن درجه انسان اند. امام به مادران درجه ای می دهد که باید اوامر آن ها اطاعت شود و فرمان می دهد که اگر پدر و مادر ، هردو تو را صدا زدند نخست به ندای مادر پاسخ بده.
مادران را موظف می داند که باید عمر خود را در خدمت خانواده و امت به کار برد و بر جامعه لازم میداند که باید با پایین نگه داشتن مهریه ها ، عفت افراد را حفظ کنند. زن باید با وفای به حق همسر ، ازدواج را موفق سازد و همسرداری و همسایگی شایسته ، هردو را دارا باشد . وی می فرماید: شومی زن به بالا بردن مهریه و زیر پا نهادن حقوق همسریش است و شومی خانه ، کوچک بودن آن و بدی همسایگان است.
امام می فرماید : به فرزندانتان شنا و تیراندازی بیاموزید، بهترین سرگرمی زن در خانه ، ریسندگی است.
آن ها وظیفه دارند بی کاری را که راه نفوذ شیطان است ، از میان ببرند و کارهایی انجام دهند که برای آنان زیبنده باشد. زنی که ابزار ریسندگی را در دست داشته و با دست دیگر گهواره کودک را می جنباند ، خانوتده خوشبختی را در اختیار دارد.همیشه آخرین سفارش پیامبر در مورد زنان بود.
امام می فرماید : زندگی خوب را اگر پیمانه کنیم دو سوم آن زیرکی و یک سوم آن چشم پوشی و خود را به غفلت زدن است.
این سه بخش در روایات سه بندی آمده و گوناگون است . ولی همه آن ها پایه های خوشبختی جامعه امت اسلامی و جامعه کوچک خانواده است.در یک حدیث سه بخشی ملاحظه کردیم که حضرت چگونه ناسازگاری همسر را با همسایه و پادشاه همراه ساخت و در این جا افکار را به به همزیستی و رفتار بزرگوارانه و همبستگی مناسب و احترام شایسته جلب می کندو می فرماید: هرکس در خانه و خانواده به سه صفت نیازمن است هر چند با زحمت باید آن ها را فراهم نماید. خوش رفتاری ، وسعت در رزق و روزی به طور حساب شده و غیرت همراه با پاکدامنی است.(برگرفت فصل دهم از کتاب پیشوای علم و معرفت نوشته عبدالحلیم الجندی ترجمه عباس جلالی)
